Cennym źródłem informacji o historii zakonu cystersów w Mogile jest Kronika Mikołaja z Krakowa ( CHRONICON MONASTERII CLARATUMBENSIS ORDINIS CISTERSIENSIS), która powstała w latach 1504-1505. Jej autor pochodził z Krakowa i wstąpił do zakonu cystersów w Mogile jako 15 letni chłopiec w 1452 roku. Badacze przypuszczają, że był archiwistą i  bibliotekarzem. W pracy opisał historię kolejnych opatów wykorzystując do tego nekrologii, katalogi oraz dostępne dokumenty. Kronika została napisana na papierze z mogilskiej papierni ze znakiem wodnym Odrowąż. 

Od 1870 roku znajduje się w zbiorach Biblioteki Czartoryskich. 

Jak tam się znalazła?

Pod koniec XVIII i na początku XVIII wieku w Polsce coraz więcej osób zaczyna kolekcjonować książki. Aby wzbogacić swoje zbiory urządzają niektórzy z nich tzw. wycieczki biblioteczne poszukując ciekawych egzemplarzy w bibliotekach klasztornych czy kościelnych czy archiwach miejskich. Niestety często nie były to zakupy, ale kradzieże lub wyłudzenia. Tak właśnie było z Kroniką Mikołaja. Antykwariusz z Przeworska Erwin Redel podając się za przedstawiciela księcia Czartoryskiego wyłudzał lub kupował cenne rękopisy, druki i dokumenty.

Cyfrową kopię Kroniki można obejrzeć tutaj